Απόψεις: Τακτοποίηση ή Επίλυση;

136

  

Η φαρέτρα της περιβαλλοντικής και δασικής νομοθεσίας έχει εξοπλιστεί με όρους όπως τακτοποίηση, περιβαλλοντικό/δασικό ισοζύγιο κ.α., οι οποίοι χρησιμοποιούνται κατά κόρον από τους σύγχρονους νομοθέτες για να επιλύσουν ζητήματα και προβλήματα που ταλανίζουν διαχρονικά το ελληνικό κράτος. Ένα από αυτά είναι το ζήτημα της αυθαίρετης δόμησης μέσα σε δάση και δασικές εκτάσεις, το οποίο επανέρχεται στην επικαιρότητα με τη διαβούλευση του σ/ν «Εκσυγχρονισμός Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας» του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και συγκεκριμένα μέσα από τα άρθρα 50 έως 55.

Σύμφωνα με τα επίμαχα άρθρα, επιχειρείται να δοθεί λύση στο θέμα των «οικιστικών πυκνώσεων», οι οποίες κρίθηκαν από την ολομέλεια του ΣτΕ (ΣτΕ 685/2019) ότι αντίκεινται στο αρθ. 24 παρ.1 του Συντάγματος. Προκρίνεται λοιπόν, μία παράλληλη και ξέχωρη διαδικασία από την ανάρτηση του Δασικού Χάρτη εντός των ιωδών περιγραμμάτων, η οποία προβλέπει την τακτοποίηση των κατοικιών και των συνοδών κατασκευών για διάστημα 30 ετών. Για την υπαγωγή στην εν λόγω ρύθμιση ο ενδιαφερόμενος πρέπει να υποβάλλει αίτημα με παράβολο και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ενώ στη συνέχεια καταρτίζεται οικονομοτεχνική μελέτη σε επίπεδο περιφέρειας (εξαιρέσεις ισχύουν για Αττική, Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική), η οποία αποφαίνεται ως προς τις συνέπειες διατήρησης ή κατεδάφισης των αυθαίρετων κατασκευών. Οι προδιαγραφές των μελετών, η διαδικασία ανάθεσης και έγκρισης τους θα εξειδικευτούν με Υπουργική Απόφαση. Στη συνέχεια, λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω μελέτες, για να είναι η όλη διαδικασία σύννομη με τις επιταγές του ΣτΕ, προβλέπεται η έκδοση προεδρικού διατάγματος που θα καθορίζει, τις περιοχές όπου εφαρμόζεται η τακτοποίηση, τα πρόστιμα, η αναστολή των ήδη ληφθέντων διοικητικών κυρώσεων, οι δράσεις του δασικού ισοζυγίου, κ.λ.π. (βλπ. αρθ. 54 «Περιεχόμενο του προεδρικού διατάγματος»)

Η παράλληλη αυτή διαδικασία τακτοποίησης των αυθαιρέτων, η οποία υπονομεύει την αξία του Δασικού Χάρτη και του Δασολογίου, δεν προσδίδει κανένα αίσθημα δικαίου, ενώ τιμωρεί ουσιαστικά όσους δεν πρόλαβαν ή δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να οικοδομήσουν. Κανονικά αυτή η διαδικασία τακτοποίησης θα έπρεπε να ακολουθεί τη διαδικασία εξέτασης των αντιρρήσεων του αρθ.18 του ν.3889/2010 και όχι να προηγείται ή να γίνεται παράλληλα.

Το σ/ν, με τα επίμαχα άρθρα, προσθέτει έναν ακόμη τρόπο διευθέτησης της αυθαίρετης δόμησης. Να θυμίσουμε ότι αντίστοιχα η αντιμετώπιση κατασκευών και ιδιοκτησιών εντός μη εγκεκριμένων οικισμών της παρ. 2β του αρθ. 23 του ν. 3889/2010, όπως ορίζεται στο αρθ. 24 του ίδιου νόμου, προβλέπει μία πολύ πιο διαφορετική διαδικασία από αυτή της τακτοποίησης. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι, πώς γίνεται μία αυθαίρετη κατασκευή εντός δασικής έκτασης να αντιμετωπίζεται με πολύ πιο ευνοϊκούς όρους, όταν υπάγεται μέσα στα αμφιλεγόμενα όρια μιας οικιστικής πύκνωσης και με αυστηρότερους όρους όταν υπάγεται μέσα σε ένα μη εγκεκριμένο Σχέδιο Πόλης.

Στο πνεύμα της απόφασης του ΣτΕ 685/2019 εξάλλου, επικρίνεται όχι μόνο η εξαίρεση της ανάρτησης των οικιστικών πυκνώσεων, αλλά και η ίδια η διαδικασία οριοθέτησή τους και εφαρμογής των κριτηρίων από τις αρμόδιες υπηρεσίες των Δήμων. Το παρόν νομοσχέδιο όμως, δεν εξετάζει τα κριτήρια προσδιορισμού των οικιστικών πυκνώσεων, ούτε τροποποιεί σε καμία περίπτωση τα συγκεκριμένα όρια και περιορίζεται στην παρ. 1α του αρθ. 51 όπου «Οικιστικές πυκνώσεις ορίζονται οι συγκεντρώσεις κατοικιών, οι οποίες παρουσιάζουν εν τοις πράγμασι λειτουργική ενότητα λόγω της εγγύτητας μεταξύ τους και της εξυπηρέτησής τους από κοινά δίκτυα (όδευση, ενέργεια, ύδρευση κ.λπ.).» Ο νομοθέτης δηλαδή, περιορίζεται να συμμορφωθεί με τις επιταγές του ΣτΕ, μόνο ως προς το τυπικό κομμάτι της έκδοσης ΠΔ και της ανάρτησης των εκτάσεων των οικιστικών πυκνώσεων.

Για λόγους εγκυρότητας, οι προτεινόμενες επιστημονικές οικονομοτεχνικές μελέτες του άρθ. 53, οι οποίες θα αναλύουν και θα εξειδικεύουν τους λόγους διατήρησης των υφιστάμενων κατοικιών, με οικονομικούς όρους και αντισταθμιστικά μέτρα (ισοζύγιο), θα πρέπει με κάθε τρόπο να αποδεικνύουν τους λόγους δημοσίου συμφέροντος των συγκεκριμένων παραβάσεων, όπως και τη σημαντικότητα των συγκεκριμένων κατασκευών.

Η επίλυση ενός υπαρκτού διαχρονικού προβλήματος δεν μπορεί να γίνει εν νυκτί με όρους τακτοποίησης, απαιτεί συναίνεση, αποφασιστικότητα και μακροχρόνιες διαδικασίες που πρέπει να βασίζονται σε ένα εγκεκριμένο γενικό σχεδιασμό. Οι προτεινόμενες μελέτες θα πρέπει να εξαρτώνται από το χωρικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό της εκάστοτε περιοχής, να αποτελούν μέρος Τοπικών Χωρικών Σχεδίων, ΓΠΣ, κλπ. και να εγκρίνονται από όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες και ειδικότερα της Δασικής. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα προηγούμενα, πρέπει να παρθούν γενναίες αποφάσεις, όπως ποιές περιοχές θα επιστρέψουν στην προηγούμενη χρήση τους και ποιές περιοχές θα προτείνονται προς πολεοδόμηση κάτω από συγκεκριμένους όρους δόμησης, με ένταξη των επιβαρυμένων περιοχών σε μία ορθολογική διαχείριση.

Καμία όμως λύση για την αυθαίρετη δόμηση δεν μπορεί να σταθεί αν δεν εξασφαλίζει το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Η τακτοποίηση των 30 ετών δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση επίλυση αυτού του σοβαρού προβλήματος, παρά φαντάζει ως μία εγωκεντρική υπεκφυγή με ορίζοντα το στενό «περίτροπο χρόνο» της δικής μας ύπαρξης. Ας αναλογιστούμε λοιπόν τα βαρίδια που κληρονομούμε στην επόμενη γενιά και την πληθώρα προβλημάτων που τους μεταθέτουμε. «Πάντα είναι ο κατάλληλος χρόνος για να κάνεις αυτό που είναι σωστό.» (Martin Luther King)

Στέφανος Δόσης
Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος

dasarxeio.com